Teresa Grodzińska – tragiczna historia bohaterskiej sanitariuszki

udostępnij na:
teresa_grodzinska2

Urodzona w 20 grudnia 1899 roku w Jaszowicach, Teresa Grodzińska była polską sanitariuszką, która zginęła bohaterską śmiercią podczas wojny polsko-rosyjskiej 1920 roku, pośmiertnie odznaczona orderem Virtuti Militari.

Urodzona w szlacheckiej rodzinie Grodzińskich herbu Kuszaba (Paprzyca), już od najmłodszych lat, jako uczennica gimnazjum, działała w harcerstwie. W 1915 roku wstąpiła natomiast do tajnej Organizacji Młodzieży Narodowej.

Kiedy krótko po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, kiedy nasz kraj musiał sprostać bolszewickiej inwazji, Teresa Grodzińska wzięła udział w wojnie jako ochotniczka. Ukończyła wówczas kurs sanitarny i odbyła praktykę w Szpitalu Ujazdowskim w Warszawie. W lipcu, wraz z kuzynką, Janiną Zdziarską, została przydzielona jako sanitariuszka do II batalionu 4. Pułku Piechoty Legionów.

W wielu kolejnych bitwach i potyczkach Grodzińska niosła pomoc rannym Polakom. Kiedy 21 sierpnia bolszewicy zaatakowali Hrubieszów i odcięli II batalion od reszty wojsk, Grodzińska z narażeniem życia przeprowadzała rannych przez płonący most, ratując między innymi kaprala Jana Fołtyna.

Dnia 1 września 1920 roku jednostka, w której służyła Grodzińska, została otoczona przez oddziały Armii Konnej Budionnego. Sanitariuszka, usiłując ratować rannych, dostała się do niewoli we wsi Stepankowice. Uprowadzona i przetrzymywana w stodole broniła się przed bolszewikami przez kilka godzin. Mieszkańcy wsi mówili, że Grodzińska modliła się głośno i broniąc się, zabiła siekierą dwóch atakujących ją Kozaków, później jednak sama zginęła, rozsieczona szablami przez rozwścieczonych agresorów. Kozacy pochowali ją nieopodal miejsca, w którym zginęła.

Kiedy Hrubieszów ponownie dostał się w ręce Polaków, ciało Teresy zostało odkopane. Bohaterską sanitariuszkę pochowano z honorami, a jej pogrzeb był wielką manifestacją patriotyczną. Na grobie umieszczono krzyż z epitafium „Cześć ci, męczennico”. Grodzińska spoczywa na Cmentarzu Rzymskokatolickim w Radomiu przy ulicy Bolesława Limanowskiego.

O życiu i śmierci Teresy Grodzińskiej dowiedzieć się można więcej z książki „W okopach. Pamiętnik kobiety-lekarza batalionu” (1934) autorstwa Marii Zaleskiej. Jej losy przedstawione zostały także w filmie „Wrota Europy” (1999), powstałym na motywach reportażu Melchiora Wańkowicza „Szpital w Cichniczach”.

 

teresa_grodzinska